प्रवास स्‍वतःच्‍या शोधाचा CC BY-NC-ND  — लैंगिक आणि लिंगाधारित हिंसाचार वेगवेगळ्या रूपात आपल्‍यासमोर येऊ शकतो. आपली लैंगिक ओळख मिळवण्‍यासाठी सुमितने केलेला प्रवास खूपच खडतर होता. कुटुंबाचा ठाम विरोध ते न्‍याय वैद्यकाचा लाल फितीचा कारभार, अशा वेगवेगळ्या टप्‍प्‍यांतून गेलेल्‍या सुमितचा हा प्रवास संपलेला मात्र नाही… ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 d
लोकसाहित्य आणि लोकसंस्कृतीची माय मीराबाई उमप CC BY-NC-ND  — मातंग समाजात जन्माला आलेली एक लहानगी आपल्या आई-वडलांबरोबर गावोगावी हिंडत भिक्षा मागते आणि मोठी होऊन अख्ख्या समाजाचं प्रबोधन करते. आपल्या हातातल्या दिमडीच्या तालावर भीमगीत गात ती बाबासाहेबांचा संदेश सर्वदूर पोचवते. १४ एप्रिल २०२४ रोजी आंबेडकर जयंतीच्या निमित्ताने ही कहाणी खास तुमच्यासाठी ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 d
नोकरी हाच आमच्यासाठी महत्त्वाचा प्रश्न! CC BY-NC-ND  — २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकांचे बिगुल वाजले आहे आणि १९ एप्रिल रोजी पहिल्या टप्प्याचे मतदान होणार आहे. भंडाऱ्याच्या शिवाजी स्टेडियममध्ये ग्रामीण भागातील तरुण सरकारी नोकरीच्या तयारीसाठी प्रशिक्षण घेताना दिसतात पण इथे सध्या बेरोजगारी आणि चिंतेचे वातावरण आहे. भविष्य सुरक्षित करण्यासाठी मेहनत करणाऱ्या या तरुणांसाठी निवडणुकीतील आश्वासने नाही तर नोकरी मिळणे हा प्राधान्याचा विषय आहे. '२०२४ः निवडणूक गावाकडची' या मालिकेचा हा पहिला लेख ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 d
पलामूमध्ये 'शेतकऱ्याची फिकीर कुणाला?' CC BY-NC-ND  — झारखंडच्या पलामू जिल्ह्यात सततच्या दुष्काळामुळे छोटे आणि सीमांत शेतकरी कर्जाच्या विळख्यात अडकले आहेत. शेतीला पाणी देणाऱ्याला आम्ही मत देणार असं त्यांचं म्हणणं आहे ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 d
‘माझा तारपा हीच माझी देवता’ CC BY-NC-ND  — भिकल्या धिंडा हे नव्वदीला टेकलेले विख्यात तारपकरी. वारली आदिवासींचं प्रतीक असणारा हा तारपा, त्याची आराधना आणि आपल्या आयुष्यातलं त्याचं स्थान हे सर्व त्यांच्याच शब्दात वाचा ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 d
नारायण देसाईंची सनई आणि 'कलाकारी' CC BY-NC-ND  — कर्नाटकाच्या माणकापूर गावात परंपरागत, हाताने बनवलेल्या सनयांची मागणी कमी झाली तरी एका ६५ वर्षीय कारागिराने काही ना काही युक्त्या वापरून आपली ही कला जिवंत ठेवली आहे ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 d
‘डोंगर, झरे, जंगल, जमीन, आमचा हा भगवान’ CC BY-NC-ND  — ओडिशाच्या नियामगिरी डोंगररांगांमध्ये वसलेल्या आदिवासींनी २०१३ मध्ये खाणकामाविरोधातली लढाई जिंकली खरी पण पूर्वापार त्यांच्याकडे असलेल्या जमिनी मात्र आजही धोक्यात आहेत. कवी-क्रांतीकारक असणारे राजकिशोर सुनानी त्याबद्दलच नियामगिरी उत्सवामध्ये गातायत. ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 d
पापड लोणच्यापल्याडची स्वप्नं आणि ठेका CC BY-NC-ND  — गावकऱ्यांच्या, छळणाऱ्या नवऱ्यांच्या टोमण्यांचा तसंच शतकानुशतकं चालत आलेल्या जातीभेदाचा सामना करत बिहारच्या धिबरा गावच्या दहा दलित बायांनी एक बँड सुरू केला – आता कितीतरी जण त्यांच्या तालावर थिरकतायत. ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 d
पर्वतराजीतले स्थलांतरित संगीतकार CC BY-NC-ND  — राजस्थानातले शेतमजूर दर वर्षी एप्रिल-मे महिन्यात हिमाचल प्रदेशातील धरमशाला इथे रावणहाथा हे शतकानुशतकं लोकप्रिय असणारं वाद्य वाजवण्यासाठी जातात आणि थोडी फार कमाई करतात ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 d
दिनकर ऐवळेंचे सुरेल श्रम CC BY-NC-ND  — महाराष्ट्राच्या कोडोली गावातल्या दिनकर ऐवळे बासऱ्या बनवतात. या कलेतलं त्यांचं नैपुण्य आतापर्यंतच्या तब्बल दीड लाख तास केलेल्या याच कामातून आलंय – पण त्यांचं काम आणि त्यांचं संगीत दोन्ही टाळेबंदी आणि इतर आव्हानांमुळे विरत चाललंय ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 d
कासारगोडचे बांबू वादक CC BY-NC-ND  — केरळच्या पारप्पा गावी माविलन आदिवासी समुदायाचे लोक उत्सवात आणि एरवीही ‘गवता’चं वाद्य वाजवतात, वर्षभर हे संगीतकार रोजंदारीवर काम करतात ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 d
बासुदेब बउलः बंगालच्या मातीतल्या गाण्यांचे साधक CC BY-NC-ND  — बाउल संगीत संस्कृती आगळी वेगळी आहे. तिच्यात जगण्याचं समन्वयी तत्त्वज्ञान आहे. पुढच्या चित्रफितीत बिरभूम जिल्ह्यातल्या बोलपूरचे बाउल गायक आणि शिक्षक बासुदेब बाउल जगण्याबद्दल आणि या कलेबद्दल सांगतायत. ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 d
‘नाचां’साठी ‘बाजा’ अछोटीत! CC BY-NC-ND  — प्रत्येक वर्षी, पश्चिम ओडिसातून दलित समाजातील वादक रायपूरच्या चौकात जमतात. ओबीसी समाजातील नाचकाम करणाऱ्यांकडून आपल्या गटाला काम मिळण्याची त्यांना प्रतीक्षा असते ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 d
३,००० वेळा थापटलेले मीनाक्षींचे घटम CC BY-NC-ND  — तामिळनाडूतल्या मनमदुराईमधे आठ किलो ओली माती सुमधुर संगीत निर्माण करते ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 d
शेरपूरः कहाणी त्यागाची आणि विस्मृतीत गेलेल्या गावाची CC BY-NC-ND  — स्वातंत्र्याच्या दहा कहाण्या – ४: १९४२ साली उत्तर प्रदेशातल्या एका गावाने तिरंगा फडकवला आणि नंतर त्याची किंमतही मोजली. त्या गावाची गोष्ट ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 d
মাজুলীৰ বাদ্যকৰৰ অবিশ্ৰান্ত সংগ্ৰাম CC BY-NC-ND  — অসমৰ প্ৰায় প্ৰতিটো উৎসৱতে হাতেৰে বজোৱা বাদ্যযন্ত্ৰৰ ভূমিকা গুৰুত্বপূৰ্ণ। তৎসত্ত্বেও বাদ্যযন্ত্ৰ তৈয়াৰ কৰা শিল্পীসকলে এতিয়া যথেষ্ট সমস্যাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছে। বিশেষকৈ নতুনকৈ প্ৰণয়ন কৰা গো-সুৰক্ষা আইনৰ বাবে ইয়াৰ সৈতে জড়িত শিল্পীসকলে দামবৃদ্ধিৰ লগতে বিভিন্ন আন সমস্যাৰ ফলত হাৰাশাস্তি ভোগা দেখা গৈছে ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 d
एक फिरता द्वारपाल CC BY-NC-ND  — हा आहे कन्हैयालाल, ६८ किलोमीटर प्रवासातली १६ रेल्वे फाटकं उघडणारा आणि बंद करणारा एक फिरता द्वारपाल ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 d
‘डी-मतदार’ – ना तळ्यात, ना मळ्यात CC BY-NC-ND  — डाउटफुल व्होटर्स (डी मतदार) म्हणजेच संशयास्पद मतदार अशी नोंद केवळ आसाममध्ये केली जाते आणि त्यातून अनेक बंगाली भाषिक हिंदू आणि मुसलमान नागरिकांना मतदानाचा अधिकार नाकारला जातो. मर्जिना खातून अख्खं आयुष्य आसाममध्ये राहिल्या आहेत पण आजवर आणि २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकांमध्येही त्यांना मत देता आलं नाहीये ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 5 d
मारीची मशीद आणि मझार CC BY-NC-ND  — मारीच्या या मशीद आणि मझारीची सगळी देखभाल गावातले हिंदू करतात. बिहारच्या नालंदा जिल्ह्यातल्या या गंगा-जमुनी संस्कृतीची झलक या कहाणीत आणि चित्रफितीत पहा. रमझान ईदच्या निमित्ताने ही कहाणी खास तुमच्यासाठी ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 w
रोजंदारीवरच्या श्रमिकांचं भविष्य अंधारात CC BY-NC-ND  — ४ जून २०२४ रोजी लोकसभा निवडणुकांचे निकाल जाहीर झाले त्याच्या दुसऱ्या दिवशी डाल्टनगंजच्या मजूर अड्ड्यावरच्या श्रमिकांचं भाकित म्हणजे बेरोजगारी काही कमी होणार नाहीये ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 w
रोहतकच्या श्रमिकांचं मत बदलाला CC BY-NC-ND  — शंभरेक वर्षांपूर्वी हरियाणा राज्यातल्या या तालुक्यात घडलेली ही घटना स्वातंत्र्यलढ्यात मैलाचा दगड ठरली. यंदा, २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीत मतदान करताना इथले श्रमिक आपल्यासाठी महत्त्वाचे मुद्दे काय आहेत ते सांगतायत ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 w
धार्मिक ध्रुवीकरणाला मळगावचं चोख उत्तर CC BY-NC-ND  — विविध धर्मांचे लोक अनेक शतकांपासून समन्वयाने एकत्र उपासना करतात अशा प्रार्थनास्थळांवर हिंदुत्ववादी गटांकडून हल्ले वाढू लागले असताना एका गावाने अगदी ठामपणे दाखवून दिलं की एकमेकांसोबत गुण्यागोविंदाने राहणं शक्य आहे ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 w
रायपूरच्या वीटभट्ट्यांवर ‘वोट’ आजही कोसो दूर CC BY-NC-ND  — काम आणि सगळ्याच परिस्थितीमुळे छत्तीसगडच्या या कामगारांना २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये मतदानाच्या तारखा कधी आहेत हे देखील नीटसं माहीत नाही ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 w
‘आम्हाला काय लागतं, काय हवंय ते विचारा ना’ CC BY-NC-ND  — गडचिरोलीतल्या घनदाट जंगलांमध्ये राहणाऱ्या आदिवासींची राहती गावं आणि संस्कृती दोन्ही इथल्या लोहखनिजाच्या खाणींनी उद्ध्वस्त केलीये. २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीत हाच मुद्दा घेऊन इथल्या १,४५० ग्रामसभांनी आपल्या अटी-शर्तींवर काँग्रेसच्या उमेदवाराला पाठिंबा जाहीर केला आहे. ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 1 w
Just a moment... CC BY-NC-ND  —  ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 2 w
शांतीपूरचे निसटते धागे CC BY-NC-ND  — पश्चिम बंगालच्या नादिया जिल्ह्यातल्या शांतीपूरचे हातमावर काम करणारे विणकर यंत्रमाग आणि ढासळत्या उत्पन्नामुळे संकटात आहेत – अनेकांनी हे काम सोडलंय आणि बाकीचे कायम कर्जाच्या ओझ्याखाली आहेत ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 2 w
‘माझा प्रिय माग, माझा वारसा’ CC BY-NC-ND  — लडाखच्या स्नेमो गावातले त्सेरिंग आंगचुक शेतात काम नसतं तेव्हा आपला फिरता माग घेऊन गावोगावी जातात आणि लोकरीचं कापड विणतात, त्यांची खासियत असलेलं हे कापड ‘स्नाम्बू’ म्हणून ओळखलं जातं ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 2 w
कोटपाड साडीची उसवती वीण CC BY-NC-ND  — राष्ट्रीय हातमाग सप्ताहाचं निमित्त साधून आज भेटूया कोटपाड विणकरांना. स्वस्तातल्या साड्यांमुळे त्यांची उपजीविका धोक्यात आली आहे ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 2 w
कुथमपल्लीचे विणकरः अंधःकाराच्या दिशेने? CC BY-NC-ND  — अनेक शतकांपासून त्यांनी केरळच्या सुप्रसिद्ध पिवळसर रंगाच्या साड्या आणि वेष्टी विणल्या आहेत. आता, घटतं उत्पन्न, विणकरांचं वाढतं वय, मागणीतले बदल आणि यंत्रमागांमुळे या पारंपरिक व्यवसाय मोठ्या बदलांतून जात आहे ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 2 w
दर रोज ५०० मिनिटं धागे काढण्याचं काम CC BY-NC-ND  — गुजरातेतलल्या सुरतच्या कोट्यावधींचा धंदा करणाऱ्या कापड कारखान्यांसाठी ओडिशातल्या स्त्रिया घरबसल्या काम करतात, त्यांना ना कामगार कायद्यांचं संरक्षण ना मजुरीसाठी वाटाघाटी करण्याची संधी, त्यांच्याकडे पाहिलंही जातं अकुशल कामगार म्हणून ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 2 w
कलाकुसरीलाच टाळं: कारागीर वाऱ्यावर CC BY-NC-ND  — कोविड-१९ लॉकडाऊनचा देशभरातील कारागिरांना जबर फटका बसलाय. त्यांच्यावर झालेला परिणाम जाणून घेण्यासाठी पारी ने उत्तर, दक्षिण, पूर्व, पश्चिम आणि मध्य भारतातील विणकर, रंगारी, खेळणी बनविणारे आणि इतरही ग्रामीण कलाकारांशी पारीने साधलेला हा संवाद ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 2 w
धागा धागा भविष्य विणुया CC BY-NC-ND  — आसामच्या चिरांग जिल्ह्यामध्ये प्रत्येक बोडो घरात हातमाग असतो, या मागावर विणकाम करून सामा ब्रह्मा बरी कमाई करतात, आणि लोप पावलेली ही कला आपल्या मुलींना शिकवण्याचाही त्यांचा प्रयत्न आहे ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 2 w
धनगरी आयुष्याचा गुंता आणि गाठी CC BY-NC-ND  — चारणीला जाताना खांद्याला लटकवलेली ‘जाळी’ विणण्यासाठी तीनपदरी ३०० फूट दोरा आणि ६० तासांची मेहनत लागते. सुबक एकसारख्या गाठी घालत जाळी विणण्याचं कौशल्य आता कर्नाटकातल्या सिद्दू गावडेंसारख्या मोजक्याच धनगरांकडे आहे ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 2 w
पानमळ्यातला एक दिवस CC BY-NC-ND  — खेदाची बाब ही की या राज्याचं अधिकृत नाव ओडिशा आहे. म्हणजेच “शेतकऱ्यांची भूमी”. ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 2 w
जोधपूरच्या कठपुतळी सूत्रधारांच्या व्यथा CC BY-NC-ND  — या व्हिडीओ स्टोरीद्वारे, प्रेमराम भाट व इतर कलाकार आपली व्यथा मांडतात आणि सांगतात की कधीकाळी राजदरबारात व गावागावात प्रसिद्ध असलेला त्यांचा कठपुतळ्यांचा खेळ आता लुप्त होतोय आणि लॉकडाऊनमुळे त्याचं उत्पन्न रसातळाला गेलंय ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 2 w
मध्य प्रदेशातल्या चंदेरीचे विणकर संकटात CC BY-NC-ND  — कोविड-१९ टाळेबंदीमुळे शतकांपासून चालत असलेला चंदेरीतला चंदेरी कापडाचा व्यापार ठप्प झाला आहे. मालाला मागणी नाही, कामाचे पैसे अडकलेत आणि होती ती पुंजी संपल्याने सुरेश कोळीसारखे अनेक विणकर कोंडीत सापडले आहेत ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 2 w
‘राबणारे हात रिकामे ते रिकामेच’ CC BY-NC-ND  — पश्मिना उत्पादनांसाठी सूतकताईचं अत्यंत कुशल काम करणाऱ्या महिलांच्या पदरी पडते अतिशय तुटपुंजी कमाई. आता तर तरुण पिढीने या पारंपरिक व्यवसायाकडे जवळपास पाठच फिरवली आहे ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 2 w
Just a moment... CC BY-NC-ND  —  ... पीपल्स अर्काइव्ह ऑफ रुरल इंडिया 2 w